Czy tomografia komputerowa jest bezpieczna?
Jednym z najczęściej zadawanych pytań przed wykonaniem tomografii komputerowej jest to, czy badanie jest bezpieczne.
Obawy są zrozumiałe, ponieważ tomografia komputerowa wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie do uzyskania szczegółowych obrazów przekrojowych narządów i tkanek. Współczesne technologie sprawiły jednak, że metoda ta jest jednocześnie niezwykle skuteczna i bezpieczna.
Jaką dawkę promieniowania otrzymuje pacjent podczas badania TK?
Nowoczesne tomografy komputerowe wyposażone są w systemy automatycznej optymalizacji dawki promieniowania. Dzięki temu podczas badania stosowana jest wyłącznie minimalna dawka niezbędna do uzyskania obrazów diagnostycznych o wysokiej jakości.
Wielkość dawki zależy od badanego obszaru ciała oraz zastosowanego protokołu diagnostycznego.
Orientacyjne wartości wynoszą:
- TK głowy – około 1–2 mSv;
- TK miednicy – około 6–11 mSv.
Dla porównania, każdy człowiek każdego dnia otrzymuje naturalną dawkę promieniowania pochodzącą ze środowiska, a także podczas dalekich podróży lotniczych. Dlatego współczesna tomografia komputerowa jest uznawana za bezpieczną metodę diagnostyczną, o ile istnieją uzasadnione wskazania kliniczne do jej wykonania.
Tomografia komputerowa z kontrastem
W celu dokładniejszej oceny naczyń krwionośnych, narządów wewnętrznych oraz zmian nowotworowych często wykonuje się tomografię komputerową z dożylnym podaniem środka kontrastowego.
Podczas badania stosowany jest jodowy środek kontrastowy, który znacząco zwiększa wartość diagnostyczną uzyskanych obrazów.
Przed podaniem kontrastu lekarz zawsze ocenia możliwe czynniki ryzyka, w tym:
- reakcje alergiczne na preparaty zawierające jod lub wcześniej stosowane środki kontrastowe;
- ciężkie zaburzenia czynności nerek;
- wybrane choroby wątroby;
- poważne schorzenia układu sercowo-naczyniowego.
W przypadku występowania takich schorzeń decyzja o wykonaniu badania podejmowana jest indywidualnie po ocenie korzyści i potencjalnego ryzyka.
Kiedy wykonanie tomografii komputerowej może być ograniczone?
Mimo wysokiego poziomu bezpieczeństwa istnieją sytuacje, w których wykonanie tomografii komputerowej wymaga dodatkowej oceny lub może zostać czasowo ograniczone.
Dotyczy to między innymi:
- ciężkiej niewydolności nerek, zwłaszcza gdy planowane jest podanie środka kontrastowego;
- nasilonej klaustrofobii lub braku możliwości pozostania w bezruchu podczas badania;
- wybranych zaburzeń psychicznych uniemożliwiających przeprowadzenie procedury;
- obecności dużych elementów metalowych lub opatrunków gipsowych w obszarze badania, które mogą wpływać na jakość obrazów.
